Lý thuyết tác phẩm Chí phèo | Ngữ Văn 11

Hướng dẫn tổng quan về tác phẩm Chí Phèo, chi tiết nhất. Tổng hợp những kiến ​​thức về tác giả, hoàn cảnh ra đời, nội dung, ý nghĩa của tác phẩm Chí Phèo

I. Vài nét về tác giả Nam Cao

– Nam Cao (1915/1917 – 1951) tên thật là Trần Hữu Tri, quê ở Lý Nhân, Hà Nam.

– Anh sinh ra trong một gia đình Công giáo trung lưu.

– Thuở nhỏ học trường làng, sau được gửi về Nam Định học.

– Sau đó do bị suy nhược cơ thể nên anh về nhà điều trị rồi cưới vợ.

– Năm 18 tuổi, anh vào Sài Gòn làm thư ký cho một tiệm may.

– Khi trở ra Bắc, anh dạy học ở Hà Nội.

– Năm 1943, ông tham gia Hội Văn hóa cứu quốc.

– Năm 1945, ông tham gia cướp chính quyền ở Lý Nhân và được cử làm chủ tịch xã.

– Năm 1946, ông nội Hà Nội hoạt động trong Hội Văn hóa cứu quốc

– Năm 1948 ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam.

– Năm 1950, ông làm việc ở Hội Văn Nghệ Việt Nam, ở tạp chí Văn Nghệ.

– Quan điểm sáng tạo:

+ Ông theo quan điểm nghệ thuật vì nhân loại: Nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối, không cần là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật chỉ có thể là tiếng đau thoát ra từ những mảnh đời bất hạnh.

+ Tác phẩm phải chứa đựng cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn vừa hào hứng; ca ngợi tình thương, bác ái, công lý.

Văn không đòi hỏi sự khéo léo, theo khuôn mẫu. Văn chương chỉ chứa những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa khơi, biết sáng tạo những cái chưa có.

– Tác phẩm chính: Ông để lại một khối lượng sáng tác lớn với nhiều thể loại truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch, hồi ký như: Giun sống, Lão Hạc, Chí Phèo, Giăng sáng, Đôi mắt, v.v.

– Phong cách nghệ thuật:

+ Đề cao tư tưởng con người: Quan tâm đến đời sống tinh thần của con người, luôn quan tâm khám phá “con người trong con người”.

+ Đi sâu khám phá nội tâm nhân vật.

+ Thường viết về những điều nhỏ nhặt nhưng mang ý nghĩa triết lí sâu sắc.

+ Ông có phong cách trữ tình triết lí lạnh lùng.

⇒ Là nhà văn hiện thực nhân đạo xuất sắc của thế kỉ XX. Nam Cao đã đưa chủ nghĩa hiện thực đến một bước đột phá: chủ nghĩa hiện thực tâm lý.

II. Tìm hiểu về công việc

1. Tóm tắt tác phẩm

Câu chuyện xoay quanh nhân vật Chí Phèo – một đứa trẻ bị bỏ rơi trong cái lò gạch cũ và được nhặt về nuôi nấng. Lớn lên, anh chuyển từ nhà này sang nhà khác. Năm 20 tuổi, ông làm lính canh cho nhà Bá Kiến, bị Bá Kiến vu oan và bỏ tù. Anh ta đã ở tù bảy tám năm và sau đó trở lại với một diện mạo hoàn toàn khác. Anh ta luôn say xỉn và khi say, anh ta sẽ đến nhà Bá Kiến để chửi bới và rạch mặt ăn vạ. Bá Kiến biến Chí Phèo thành tay sai chuyên đâm chém cho mình. Chí Phèo trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại, ai cũng khiếp sợ. Cuộc sống của anh không bao giờ thức dậy. Nhưng trong một đêm trăng sáng, chàng gặp Thị Nở, họ ngủ với nhau. Nửa đêm ông đau bụng, nôn mửa và sáng hôm sau, Thị Nở nấu cho ông bát cháo hành. Từ đó, anh khao khát được trở về cuộc sống lương thiện và muốn được sống với Thị Nở. Nhưng một lần nữa anh lại bị dìm của Thị Nở đẩy xuống vực sâu vì không đồng ý. Chí Phèo tuyệt vọng, lại uống rượu và cầm dao đến nhà Bá Kiến đòi lương thiện. Hắn đâm chết Bá Kiến rồi tự sát. Khi Thị Nở nghe tin anh mất, cô nhìn xuống bụng mình và nghĩ đến cái lò gạch.

Xem thêm bài viết hay:  Mở bài Đất nước của học sinh giỏi (hay nhất)

2. Nguồn gốc và hoàn cảnh ra đời

– Chí Phèo là truyện ngắn nổi tiếng của nhà văn Nam Cao được viết vào tháng 2 năm 1941

– Lúc đầu, truyện có tên là Cái lò gạch cũ; Khi in sách lần đầu, nhà xuất bản tự ý đổi tên thành “Đôi lứa xứng đôi”.

– Sau khi in lại trong cuốn Lường Cày, tác giả đặt tên là Chí Phèo.

3. Bố cục

– Phần 1 (đến cả làng Vũ Đại cũng không ai biết từ đầu): Chí Phèo xuất hiện với một lời nguyền

– Phần 2 (tiếp theo không bảo người nhà đun nước sôi vội): Chí Phèo mất hết nhân tính

– Phần 3 (còn lại): Thức tỉnh bi kịch cuộc đời Chí Phèo

4. Ý nghĩa nhan đề:

– Nguyên tên cái lò gạch cũ: nhấn mạnh sự xuất hiện của Chí Phèo trong cuộc đời, cái tên này dựa trên hình ảnh cái lò gạch bỏ không ở đầu tác phẩm và được lặp lại ở cuối tác phẩm. Điều đó có nghĩa là nhấn mạnh tính thường xuyên của hiện tượng Chí Phèo, tạo nên sức ám ảnh trong tâm trí người đọc. Tuy nhiên, nhan đề này thể hiện cái nhìn bi quan của tác giả về số phận người nông dân.

– Sau đó NXB Đời Mới đổi tên thành Đôi lứa xứng đôi: tựa truyện này dựa trên mối tình Chí Phèo – Thị Nở, gợi sự tò mò của người đọc. Tuy nhiên, nhan đề này cũng chưa khái quát hết ý nghĩa của tác phẩm.

– Tên Chí Phèo cũng là tên nhân vật chính của truyện. Tác giả dùng nhan đề này để làm rõ số phận, cuộc đời, bất hạnh, lẻ loi, lẻ loi của nhân vật chính được nhắc đến. Đồng thời, tựa truyện này cũng gây ám ảnh, gây ấn tượng mạnh đối với những người đã, đang và sẽ đọc truyện.

Xem thêm bài viết hay:  Bài 1 trang 22 sgk Vật Lý 11 nâng cao

– Nhan đề Chí Phèo tóm gọn nội dung tác phẩm. Chí Phèo vừa là nạn nhân vừa là sản phẩm của xã hội phong kiến ​​nửa thực dân. Chí vốn là một nông dân lương thiện, nhưng bị đẩy vào “bước đường cùng” trở thành một kẻ lưu manh, côn đồ, mất hết nhân tính. ⇒ Nhan đề đã góp phần bộc lộ giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm.

5. Giá trị nội dung

– Qua truyện ngắn Nam Cao đã khái quát một hiện tượng xã hội ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám: một bộ phận nông dân lương thiện bị xô đẩy, bị lưu manh hóa.

– Nhà văn đã kiên quyết lên án cái xã hội tàn bạo hủy hoại thể xác và tâm hồn của những người nông dân lương thiện và khẳng định bản chất lương thiện của họ ngay trong lúc họ bị vùi dập mất cả hình người và nhân tính.

– Chí Phèo là tác phẩm có giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc

6. Đặc điểm nghệ thuật

– Tác phẩm thể hiện tài năng truyện ngắn bậc thầy của Nam Cao: xây dựng nhân vật điển hình bất hủ; nghệ thuật trần thuật linh hoạt, tự nhiên mà chặt chẽ; ngôn ngữ kể chuyện đặc sắc

III. Đọc – hiểu văn bản

Câu hỏi 1: Cách vào truyện của Nam Cao độc đáo như thế nào? Em hãy nêu ý nghĩa lời chửi của nhân vật Chí Phèo trong đoạn mở đầu truyện.

– Nam Cao vào truyện Chí Phèo bằng tiếng chửi Chí Phèo. Đối tượng của lời nguyền: nguyền trời, nguyền đời, nguyền cả làng Vũ Đại, nguyền người cha không nguyền với mình, nguyền đứa con đã chết đã sinh ra Chí.

Ý nghĩa của những lời nguyền:

Sự căm phẫn tột độ của Chí Phèo.

Nhưng đó cũng chính là mong muốn được giao tiếp với mọi người của Chí.

Câu 2: Việc gặp Thị Nở có ý nghĩa như thế nào trong cuộc đời Chí Phèo? Điều gì đã diễn ra trong tâm hồn Chí Phèo sau cuộc gặp gỡ ấy.

Gặp Thị Nở đã thay đổi cuộc đời Chí Phèo. Những thay đổi của Chí Phèo:

– Tình yêu mộc mạc, chân chất của Thị Nở – đánh thức bản chất lương thiện của Chí Phèo:

Hãy nhận biết tất cả các âm thanh trong cuộc sống.

Nhận ra bi kịch trong cuộc sống của bạn và nỗi sợ hãi khi ở một mình.

Chí Phèo khao khát lương thiện và muốn làm hòa với mọi người.

– Hình ảnh bát cháo hành là một hình ảnh độc đáo, chân thực và giàu ý nghĩa:

Xem thêm bài viết hay:  Giải mã sách tiếng Anh bán chạy nhất năm 2020

Lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng Chi được ăn trong tình yêu và hạnh phúc.

Bát cháo hành chứa tình của Thị Nở đã đánh thức phần người của Chí.

Câu 3: Phân tích tâm trạng của Chí Phèo sau khi bị Thị Nở từ chối cho ở chung. Tại sao Chí Phèo lại hành động một cách dữ dội và bất ngờ như vậy?

– Nguyên nhân: Vì bà Thị Nở không cho Thị lấy Chí Phèo (đại diện cho những định kiến ​​trong xã hội cũ).

Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo:

Lúc đầu: Chí ngạc nhiên về thái độ của Thị Nở

Sau khi Chí hiểu ra mọi chuyện: Tuyệt vọng, Chí uống rượu rồi cầm dao đến nhà Bá Kiến, đâm chết Bá Kiến rồi tự sát.

=> Chí Phèo có hành động bất ngờ và hung bạo không phải vì say mà vì hiểu ra nguồn gốc bi kịch của cuộc đời mình.

Câu 4: Qua hình tượng Chí Phèo, hãy làm rõ nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nam Cao.

– Nhân vật điển hình: Là kiểu nhân vật được xây dựng với những nét tính cách nổi bật đại diện cho một bộ phận trong xã hội.

– Chí Phèo là hiện tượng thường xuyên của xã hội đương thời, là sản phẩm của sự áp bức, áp bức ở nông thôn trước Cách mạng: Chí Phèo, người nông dân hiền lành, bị biến thành nhà tù thực dân. con quỷ làng Vũ Đại”.

Câu 5: Ngôn ngữ trần thuật của tác giả và ngôn ngữ nhân vật trong truyện ngắn này có gì đặc sắc?

Ngôn ngữ tự nhiên, sử dụng nhiều từ thông tục.

Giọng điệu trần thuật có sự kết hợp giữa đối thoại và độc thoại…

Câu 6. Tư tưởng nhân đạo mới mẻ, sâu sắc của Nam Cao qua truyện ngắn này?

Nhà văn đã kiên quyết lên án xã hội tàn bạo tàn phá cả thể xác lẫn tâm hồn của những người nông dân lao động, đồng thời khẳng định bản chất lương thiện của họ, ngay cả trong lúc họ bị vùi dập đến mất nhân tính, tình người.

Đăng bởi: THPT Phan Đình Phùng

Chuyên mục: Văn lớp 11 , Ngữ Văn 11

Bạn thấy bài viết Lý thuyết tác phẩm Chí phèo

| Ngữ Văn 11
có khắc phục đươc vấn đề bạn tìm hiểu ko?, nếu ko hãy comment góp ý thêm về Lý thuyết tác phẩm Chí phèo

| Ngữ Văn 11
bên dưới để Trường THPT Phan Đình Phùng có thể thay đổi & cải thiện nội dung tốt hơn cho các bạn nhé! Cám ơn bạn đã ghé thăm Website: thptphandinhphung.edu.vn của Trường THPT Phan Đình Phùng

Chuyên mục: Giáo dục

Nhớ để nguồn bài viết này: Lý thuyết tác phẩm Chí phèo

| Ngữ Văn 11
của website thptphandinhphung.edu.vn

Viết một bình luận